به گزارش توسعه اوجان به نقل از ایرنا
جهانبخش میرزاوند در جلسه شورای عشایری آذربایجان شرقی، اظهار کرد: امروز در شرایط بسیار حساسی قرار داریم و دولت چهاردهم در حالی فعالیت خود را آغاز کرده که با یکی از سخت‌ترین و بدشانس ترین شرایط مدیریتی مواجه است از این رو باید تمام تلاش خود را بکار بگیریم و از فرصت‌های موجود برای خدمت رسانی بهتر به مردم استفاده کنیم.
وی افزود: دستگاه‌های مختلف در موضوعاتی که در حیطه وظایف سازمانی قرار دارد، از جمله راه، آب و تامین نهاده‌ها برای عشایر همکاری می‌کنند اما اگر بخواهیم پشت بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌ها بمانیم، کارها پیش نخواهد رفت.
وی ادامه داد: باید از مردم یاد بگیریم. مردم ایران در جنگ‌های اخیر نشان دادند در کدام طرف تاریخ ایستاده‌اند و چگونه پای ایران و نظام ایستادگی کرده‌اند، بدون اینکه منتظر بخشنامه و دستورالعمل باشند.
میرزاوند گفت: تکنسین برقی که در دمای ۵۵ درجه، با وجود شرایط سخت و حتی بیهوش شدن، برای رفع اشکالات فنی نیروگاه تلاش می‌کند تا برق به خانه‌های مردم برسد و عشایری که در صف اول خدمت و پشتیبانی ایستاده‌اند نیز مصداق همین روحیه هستند.
وی با بیان اینکه اگر برنامه‌ریزی‌ها درست انجام شود باید جامعه ایران را در سه بخش شهری، روستایی و عشایری ببینیم، اظهار کرد: در قوانین و مقررات نیز باید توجه ویژه‌ای به این سه جامعه به خصوص عشایر داشته باشیم که متاسفانه عشایر در تصمیم گیری‌ها دیده نمی‌شوند.
میرزاوند با بیان اینکه دوران خرج کردن پول بادآورده نفت گذشته است، گفت: امروز زمان ابتکار، غیرت، وطن دوستی و دین باوری است و نباید روحیه عشایر را که بدون بخشنامه و دستورالعمل در انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی پای کار آمده‌اند، فراموش کنیم. امروز همدلی و هم‌افزایی بزرگ‌ترین بخشنامه ماست.
رئیس سازمان امور عشایر کشور با اشاره به اقدامات انجام شده برای پشتیبانی از جامعه عشایری در دوران جنگ‌های اخیر، اظهار کرد: در زمان جنگ ستاد جنگ تشکیل دادیم و به همه مدیران کل ابلاغ شد که تمام تلاش خود را برای تداوم خدمت‌رسانی به عشایر به کار گیرند. عشایر در این شرایط تاب‌آورترین جامعه بودند و کپسول، آرد و نفت سفید و ۵۰۰ دستگاه تانکر آبرسانی آب شرب در سراسر کشور در اختیار داشتیم و جامعه عشایری آماده کمک به مردم آسیب‌دیده بود.
وی با اشاره به نقش عشایر در پدافند غیرعامل، افزود: عشایر با کمترین امکانات، بیشترین اثربخشی را دارند و حتی زنان عشایری اعلام آمادگی کرده بودند برای رزمندگان نان بپزند. جنگ به ما درس‌های بزرگی داد و یکی از این درس‌ها این بود که عشایر یک فرصت هستند.
میرزاوند افزود: تولید دام در جامعه عشایری به شکل سنتی انجام می‌شود، اما می‌توان با کمک نهادهای مختلف و شرکت‌های دانش‌بنیان و انجام اقدامات ژنتیکی، زمان زایش دام‌ها را همزمان کرد تا خلا عملکردی کاهش یافته و تلفات در زمان زایش نیز کمتر شود. همچنین می‌توان حدود ۳۰ درصد از گوسفندان را که غیربارور هستند را با کمک داده‌های جدید، بارور کرد و تمام این اقدامات شدنی است.
وی از تعریف زنجیره ارزش محصولات عشایری خبر داد و افزود: این زنجیره از تامین علوفه تا بسته‌بندی گوشت تعریف شده است و گام بعدی، توسعه و برپایی میادین دام است تا عرضه دام توسط تعاونی‌های عشایری که ماهیتی مردمی دارند، انجام شود و دولت در آن نقشی نداشته باشد.
میرزاوند ادامه داد: فروشگاهی برای بسته‌بندی و توزیع اقلام تولیدی عشایر راه‌اندازی کرده‌ایم که قرار است این طرح به سراسر کشور تسری یابد و تمام مراودات مالی این فروشگاه‌ها نیز در همان استان هزینه خواهد شد.
وی، صنایع دستی را یکی دیگر از ظرفیت‌های جامعه عشایری عنوان کرد و گفت: نخستین فروشگاه صنایع دستی زنان عشایر را در هفته دولت افتتاح کردیم و با توجه به ابلاغ سند صنایع دستی در دولت، دستگاه‌های دولتی مکلف شده‌اند امکانات خود را در اختیار تولیدکنندگان صنایع دستی قرار دهند.
رئیس سازمان امور عشایر کشور بر ضرورت توسعه واقعی گردشگری عشایری تاکید کرد و افزود: سازمان امور عشایر به عنوان دبیرخانه کارگروه گردشگری عشایری معرفی شده است. بخشنامه‌ای صادر شده تا در سراسر کشور، فقط فرزندان عشایر اقدام به راه‌اندازی گردشگری عشایری کنند تا حرمت و شان جامعه عشایری حفظ شود.
میرزاوند گفت: به جای مجوزهای یک‌ساله چرای دام‌ها، به دنبال اجرای طرح‌های مرتع‌داری ۱۰ تا ۳۰ ساله هستیم که در داخل آن، گردشگری عشایری نیز در نظر گرفته شده است.
وی همچنین از نهایی شدن راه‌اندازی کارگروه عشایر در فرهنگستان علوم خبر داد.
یک همت اعتبار برای رفع تنش آبی عشایر
میرزاوند با بیان اینکه پیش از دولت چهاردهم ریالی از ستاد بحران به جامعه عشایری تخصیص نیافته بود، اظهار کرد: سال گذشته در دولت چهاردهم یک همت برای رفع تنش آبی عشایر اعتبار گرفتیم و ۱۵۰ دستگاه تانکر خریداری شد، در حالی که در مجموع دولت‌های گذشته ۳۰۰ دستگاه تانکر خریداری شده بود.
وی افزود: امسال نیز یک همت برای رفع تنش آبی جامعه عشایری اعتبار گرفته‌ایم.
رئیس سازمان امور عشایر کشور همچنین بر ضرورت حرکت به سمت حکمرانی داده‌محور در جامعه عشایری تاکید کرد و گفت: جامعه عشایری در تقسیم بندی انرژی‌ها از جمله برق و آب در سیاستگذاری‌ها لحاظ نمی‌شوند، درحالی که یک روستای ۲۰ خانواری در برنامه‌ها مورد توجه است، یک عشایر ۵۰۰ خانواری دیده نمی‌شود.
کاهش جمعیت عشایر زنگ خطر است
استاندار آذربایجان شرقی نیز در این جلسه اظهار کرد: جایگاه تولیدی و مولد بودن جامعه عشایر آن‌گونه که باید در نظام تصمیم‌گیری و سیاستگذاری کلان کشور مورد توجه قرار نمی‌گیرد.
بهرام سرمست افزود: کاهش جمعیت عشایر زنگ خطری است که نشان می‌دهد سیاست‌های ما در این زمینه به اندازه کافی کارآمد نبوده و باید آسیب‌شناسی لازم انجام شود. برای حفظ جامعه عشایری نیازمند بازنگری در برخی سیاست‌ها هستیم چرا که سبک زندگی عشایری علاوه بر نقش آن در رابطه تولید و مصرف و برخورداری از جامعه‌ای عمدتا تولیدکننده، از نظر ارزش‌های انسانی، دینی و اخلاقی نیز دارای اهمیت است.
استاندار آذربایجان شرقی گفت: روحیه فتوت، آزادگی و قهرمانی که در طول تاریخ در میان عشایر وجود داشته، موجب شده است این جامعه در زندگی فردی، اجتماعی و ملی همواره مدافع وطن و ارزش‌های ایرانی و اسلامی باشد و پشتیبانی موثری از کیان کشور و امنیت مرزها داشته باشد.
سرمست تاکید کرد: این رشادت‌ها، ایستادگی و روحیه مقاومت باید مورد قدردانی قرار گیرد و از سبک زندگی عشایری صیانت شود.
وی، یکی از راهکارهای این امر را تدوین و مستندسازی سبک زندگی عشایری به عنوان یک ارزش عنوان کرد و افزود: در حوزه فرهنگ فولکلور و اصیل عشایر آذربایجان نیز باید اقدامات فرهنگی بیشتری انجام شود که برگزاری جشنواره‌ها، تدوین کتاب‌ها و برپایی همایش‌ها از جمله این اقدامات است.
استاندار آذربایجان شرقی با اشاره به برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و محصولات عشایری، اظهار کرد: به تازگی جشنواره زغال اخته و سماق برگزار شده که این محصولات به صورت عمده در مناطق عشایری تولید می‌شوند. چنین جشنواره‌هایی موجب نشاط و امیدآفرینی و ایجاد فضای مساعد برای زندگی عشایری می‌شود. سال گذشته جشنواره عشایر هارنا در کلیبر برگزار شد و هفته قبل نیز جشنواره جام ستارخان در ورزقان برگزار شد.
سرمست گفت: ظرفیت کاری بیشتری برای این موضوع وجود دارد و برگزاری بازی‌های بومی و محلی نیز در جهت پشتیبانی و صیانت از فرهنگ اصیل مردمان این خطه ضروری است.
وی با اشاره به مشکلات جامعه عشایری، افزود: مشکلات و کمبودهایی از آب شرب تا گاز و راه وجود دارد و اگرچه گام‌های خوبی تاکنون برداشته شده، اما کافی نیست.
استاندار آذربایجان شرقی تاکید کرد: اگر سازمانی به تکالیف خود عمل نکرده است، باید پاسخگو باشد، برای مثال در موضوع آنتن‌دهی، بهداشت و درمان و تسهیلات عشایری باید موارد به صورت موردی پیگیری و دستگاه‌های متولی پاسخگو شوند.
خدمات دهی به عشایر باید متفاوت از روستاییان باشد
نماینده مردم اهر، هوراند و خداآفرین در مجلس شورای اسلامی نیز اظهار کرد: ۷۰ درصد جمعیت عشایری آذربایجان شرقی در این حوزه انتخابیه قرار دارد.
بهنام رضوانی افزود: مسئولان استانی در خصوص حل مشکلات عشایر توجه ویژه‌ای دارند، اما مشکلات از سال‌های قبل روی هم انباشته شده و نمی‌توان در عرض یکی دو سال همه مسائل زیستی و رفاهی عشایر را حل کرد. در طول ۲ سال اخیر، امور عشایر استان با عنایت استاندار اقدامات خوب و بزرگی برای حل معضلات مربوط به عشایر شهرستان انجام داده است.
وی با اشاره به کاهش جمعیت عشایری، گفت: جمعیت عشایر روزبه‌روز کمتر می‌شود که یک هشدار است. جمعیت عشایری این منطقه طی سه سال از ۷۰ هزار نفر به ۵۵ هزار نفر کاهش یافته و اگر سرشماری جدیدی انجام گیرد، قطعا این رقم کمتر شده است که خبر خوبی نیست.
وی افزود: باید دلیل و علت کاهش جمعیت عشایری به صورت دقیق بررسی و آسیب‌شناسی شود زیرا هزینه‌هایی که برای راه و آب شرب عشایر صرف می‌شود، ممکن است با کاهش جمعیت و خالی شدن مناطق از عشایر، در آینده بدون استفاده بماند.
نماینده مردم اهر، هوراند و خداآفرین در مجلس گفت: تسهیلاتی که به عشایر داده می‌شود، از نظر ضمانت بانکی و سود تفاوتی با سایر کشاورزان ندارد در حالی که عشایر، کارمند در دسترس و اسناد رسمی زیادی ندارند و باید این موارد در آیین‌نامه‌های جدید لحاظ شود.
رضوانی اظهار کرد: نزدیک به ۱۰ قشلاق در حوزه انتخابیه من گاز ندارند و دولت اکنون اجازه توسعه گاز را نمی‌دهد، اما می‌توان برای عشایر استثنا قائل شد که این موضوع نیازمند اهتمام رئیس سازمان امور عشایر کشور برای حل آن در سطح ملی است.
وی درباره مسائل فرهنگی عشایر نیز گفت: مسئولیت داریم از فرهنگ اصیل عشایر حفاظت کنیم و جشنواره‌ها و نمایشگاه‌هایی در این راستا برگزار می‌شود، اما این اقدامات کافی نیست.
عشایر بخش عظیمی از نیاز پروتئین استان را تامین کردند
رئیس سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی نیز اظهار کرد: عشایر در تامین گوشت مورد نیاز استان در ایام جنگ پای کار بودند و بخش عظیمی از پروتئین مورد نیاز استان از طریق جامعه عشایری تامین شد.
شهرام شفیعی افزود: سهمیه آرد عشایر از ۴۰۰ تن به ۲۰۰ تن کاهش یافته است که این موضوع به خصوص برای مناطق عشایری کوچنده که در مناطق ییلاقی نیز حضور دارند، مشکل ساز شده است.
جمعیت ۵۵ هزار نفری عشایر ییلاق استان
مدیرکل امور عشایر آذربایجان‌شرقی نیز در ادامه این جلسه به تشریح مسائل، نیازها و برنامه‌های این اداره‌کل پرداخت.
علی سبزچی افزود: عشایر استان شامل ۲ ایل بزرگ و ۹ طایفه مستقل می‌شود. جمعیت عشایر ییلاقی استان ۵۵ هزار و ۲۹۷ نفر است که از استان‌های همجوار نیز ۲۳ هزار مهمان به استان می‌آیند و جمعیت قشلاقی استان نیز ۳۲ هزار و ۴۵۵ نفر است.
وی ادامه داد: عشایر استان ۴۵ هزار هکتار اراضی آبی و دیم و حدود یک میلیون هکتار مرتع را دراختیار دارند. ۷۰۰ نقطه ییلاقی و ۳۴۰ نقطه قشلاقی، حدود ۱.۲ میلیون راس دام در ییلاق و ۸۰۰ هزار راس در قشلاق وجود دارد.
وی گفت: تولیدات عشایر استان شامل ۵ هزار و ۱۳۰ تن گوشت قرمز، ۳۴ هزار و ۱۰۰ تن شیر و هزار و ۶۰۰ تن پشم می‌شود و سالانه ۲۸۵ هزار راس دام به بازار مصرف عرضه می‌شود.
در این جلسه، از کتاب «فرهنگ و فولکلور عشایر آذربایجان شرقی» و مستند ۲۶ قسمتی با محوریت فرهنگ، آداب و رسوم و سبک زندگی عشایر آذربایجان شرقی رونمایی شد.
در حوزه توسعه گردشگری عشایری نیز با حمایت از برپایی آلاچیق‌های گردشگری در مناطق عشایری استان، امروز یکی از این آلاچیق‌ها در محوطه استانداری آذربایجان شرقی برپا شد.